Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst

De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) doet in binnen- en buitenland onderzoek om tijdig dreigingen en risico’s te onderkennen voor de nationale veiligheid. Dergelijke dreigingen en risico’s kunnen gericht zijn tegen de Nederlandse samenleving als geheel maar ook tegen individuele burgers. Daarbij kan het gaan om geweldsdreigingen, met als doel fundamentele maatschappelijke veranderingen te realiseren of de democratische besluitvorming onder druk te zetten. Ook kan maatschappelijke ontwrichting dreigen, of beperking van de grondrechtelijke vrijheden van bepaalde personen of groepen. Tot slot richt de AIVD zijn onderzoek op risico’s voor en dreigingen tegen vitale maatschappelijke processen (bijvoorbeeld energie- en drinkwatervoorziening, transport en telecommunicatie) en risico’s die ontstaan doordat kwetsbare overheidsinformatie in handen komt van onbevoegden.

Personen of organisaties van wie c.q. waarvan een dreiging uitgaat, schermen hun activiteiten zo goed mogelijk af. De AIVD richt zijn aandacht op dreigingen en risico’s in de fase waarin die zich (nog) niet openlijk manifesteren, opdat daartegen tijdig maatregelen kunnen worden ondernomen. De AIVD wordt wel getypeerd als ‘geheime dienst’, omdat de AIVD daarbij gebruik mag maken van bijzondere onderzoeksbevoegdheden, die zijn vastgelegd in de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv). Voor deze middelen, zoals het volgen en observeren van mensen, de inzet van ‘agenten’ en het aftappen van telecommunicatie, geldt dat zij alleen mogen worden ingezet wanneer dat strikt noodzakelijk is voor de taakuitvoering.

De AIVD informeert en adviseert bestuurders, beleidsmakers en andere belanghebbenden op lokaal, nationaal en internationaal niveau, en stelt hen daarmee in staat op basis van deze informatie beleid te ontwikkelen of maatregelen te nemen. AIVD-producten kunnen aanleiding geven tot beleidsmaatregelen, maar ook tot repressief optreden (bijvoorbeeld aanhoudingen op basis van een ambtsbericht van de AIVD). Ook preventieve maatregelen - zoals verscherping van beveiligingsmaatregelen - kunnen het gevolg zijn van advisering door de AIVD. De AIVD heeft dus zowel een signalerende als een mobiliserende rol. Onder bepaalde omstandigheden en als andere effectieve mogelijkheden ontbreken, kan de AIVD vastgestelde risico’s ook door middel van eigen optreden verkleinen.

De AIVD is een ambtelijke organisatie die zijn taak uitvoert onder verantwoordelijkheid en aansturing van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, in samenwerking met vele instanties in binnen- en buitenland en met medewerking van vele individuele burgers.